Czy automatyzacja i robotyzacja to realna przewaga dla polskiej firmy produkcyjnej, czy kolejny kosztowny gadżet? Wszystko zależy od tego, czy firma wierzy własnym danym. O tym, dlaczego Excel nie ma sumienia, czym są silosy danych i dlaczego średni przedsiębiorca może być szybszy od międzynarodowego koncernu, Artur Kurasiński rozmawia z Pawłem Stapfem z Komputronik Biznes, w kolejnym odcinku eksperckim na kanale Komputronik dla Firm.

Najpierw dane, potem automat, na końcu robot
Automatyzacja i robotyzacja to nie synonimy, tylko kolejne stopnie rozwoju technologicznego. Żeby którykolwiek z nich miał sens, firma musi najpierw scyfryzować to, co chce później zautomatyzować. Tani pracownik, który pracuje całą dobę i nie zgłasza roszczeń, kusi – ale bez rzetelnych danych robot stanie się tylko kolejną nowinką, która nie zbilansuje się finansowo.
Nie ma automatyzacji bez cyfryzacji, nie ma robotyzacji bez automatyzacji. Więc najpierw automat, a potem automat, który pomyśli i wybierze wariant, czyli robotyzacja. Paweł Stapf, Komputronik Biznes
Od wojny cenowej do wyścigu o czas
Klientów coraz mniej interesuje sama cena, a coraz bardziej czas realizacji i przewidywalność. Biznes przestał podchodzić do automatyzacji jak do jeża – widzi, że konkurencja ją wdraża i że przynosi efekty. Dla polskiej gospodarki, opartej na firmach średnich, to parametr kluczowy w każdej branży: nie wygramy ceną z producentami z Dalekiego Wschodu ani skalą z globalnymi koncernami, ale możemy wygrać jakością i szybkością.
My musimy zaoferować coś, co będzie czymś pośrodku, czyli wysoką jakość, ale relatywnie niską cenę w stosunku do tego, co oferują wielkie koncerny. Tym samym każdy obszar, w którym możemy zaoszczędzić czas, a czas to pieniądz, pozwala wykorzystać automatyzację i robotyzację jako game changer. Paweł Stapf, Komputronik Biznes
Excel nie ma sumienia
Czy firmy, które planują produkcję w arkuszu i przeklejają dane między systemami, tracą klientów i marżę? To zależy od tego, co jest w tym Excelu. Jeśli prawda – to choć prymitywne, wciąż jest to zbiór danych cyfrowych. Problem zaczyna się wtedy, gdy dane zmieniają się wielokrotnie, choć dawno powinny być zaakceptowane u źródła. Wtedy cyfryzacja traci sens, a technologia zaczyna przykrywać nieoptymalne procesy, zamiast je naprawiać.
Wszyscy wiemy, że Excel ma się dobrze dlatego, że Excel nie ma sumienia i zgodzi się na wszystko, co tam wpiszemy. Paweł Stapf, Komputronik Biznes
Silosy danych – największy złodziej czasu w produkcji
Najwięcej czasu firmy produkcyjne tracą nie na maszynach, tylko między działami. Każdy obszar może być dobrze zarządzany, ale obszary nie rozmawiają ze sobą cyfrowo. Dane są przekazywane analogowo i poprawiane po drodze – nie w złej wierze, tylko dlatego, że każdy „wie lepiej”, czego potrzebuje. To generuje błędy i zabiera czas, a zarząd, widząc dobry produkt w dobrej cenie, nie zdaje sobie sprawy, ile da się odzyskać.
Ogromna przestrzeń do odzyskania czasu w całym procesie produkcyjnym jest właśnie nie na zmianach technologii produkcji, nie na podniesieniu wymagań wydajnościowych, tylko właśnie w likwidacji silosów jako źródła różnych prawd w firmie. To jest podstawowy problem polskiego biznesu. Paweł Stapf, Komputronik Biznes
Efekt? Organizacja żyje w kilku wersjach rzeczywistości. Zarząd dostaje z jednego działu raport, że jest świetnie, a z drugiego – że dokładnie odwrotnie. Bez jednego źródła prawdy trudno podjąć jakąkolwiek trafną decyzję.
Średnia firma może być szybsza od koncernu
Międzynarodowy koncern ma wszystko, żeby przeprowadzić transformację – poza zwinnością. Zanim decyzja przejdzie przez komitety sterujące, zarząd i interesariuszy, mijają kwartały. Średni przedsiębiorca nie musi kupować dużej infrastruktury, oprogramowania ani zatrudniać armii ekspertów. Może kupić kawałek technologii, sprawdzić pomysł w formie proof of concept i skalować to, co działa – przy niskim progu wejścia i ograniczonym ryzyku.
W przypadku bardzo dużej firmy skalowanie w zasadzie nie wchodzi w grę. Tam albo robi się wszystko, dużą zmianę, albo jej się nie robi. Dzisiejsza technologia bardzo wspiera to, żeby popróbować, poszukać optymalnego rozwiązania, co w przypadku elastycznego polskiego przedsiębiorstwa daje ogromną przestrzeń, żeby spróbować i skalować. Paweł Stapf, Komputronik Biznes

Dlaczego działy ze sobą nie rozmawiają
Za silosami często stoją nie systemy, tylko ludzie. Pracownicy obawiają się utraty znaczenia swojego działu, przesunięcia do mniej ambitnej pracy albo utraty etatu, bo część zadań szybciej i taniej wykona proces cyfrowy. Utrzymanie status quo wydaje się bezpieczniejsze. Odpowiedzią jest edukacja prowadzona już na etapie analizy – pokazanie, że zmiana tworzy nowe obszary, którymi ktoś będzie musiał zarządzać.
Te osoby, które być może tracą dzisiaj kawałek swojej niezależności poprzez cyfryzację, mają szansę uzyskać zupełnie nowe kompetencje, kompetencje tak zwanego XXI wieku. Tu się powtarza dokładnie sytuacja jak z dorożkarzem, który bał się samochodów. Paweł Stapf, Komputronik Biznes
Równie ważna jest odwaga po stronie zarządu. Bez przyznania, że firma funkcjonowała w częściowo nieprawdziwym obrazie siebie, wdrożenie zasili statystykę nieudanych projektów technologicznych – tych, w których nowe miało być dowolne, byle było takie jak stare.
Systemy kupione, a Excel został
Dlaczego firmy inwestują w systemy, a i tak pracują analogowo? Bo każdy dostawca odpowiada za kawałek. Jeden dostarcza system, ale nie bierze odpowiedzialności za dane. Drugi odpowiada za dane, ale nie za ich wykorzystanie w innych systemach. Trzeci dostarcza infrastrukturę, ale nie gwarantuje skalowania ani wydajności. Przedsiębiorca zostaje z klockami, które musi złożyć sam.
Idąc do salonu, oczekujemy samochodu, a nie części, z których każda ma wysoką jakość i certyfikat. My mamy prawo jako przedsiębiorcy wymagać od firm technologicznych gotowych rozwiązań, tak aby zakontraktować się z taką firmą na efekt. Paweł Stapf, Komputronik Biznes
Pierwszy krok jest analogowy
Zanim pojawi się jakakolwiek technologia, przedsiębiorca musi sam odpowiedzieć sobie na pytanie, czy jego procesy są optymalne i co chce osiągnąć dzięki zmianie. Dopiero potem partner technologiczny pomaga opisać kluczowe elementy danymi, zbudować na nich proces i dobrać technologie – od infrastruktury, przez systemy, po konektory, które połączą cały biznes. Cyfryzację warto robić etapami i zacząć od tzw. quick winu, który przekona zespół, że zmiana działa.
Choć mówimy o technologii, bez zmiany mentalnej w zespole, który jest w stanie storpedować każde rozwiązanie, a my nawet o tym nie będziemy wiedzieli, musimy uzyskać ten tak zwany quick win w jakimś obszarze. Paweł Stapf, Komputronik Biznes
Gdy dane są wiarygodne, można przejść do automatyzacji, a potem do robotyzacji opartej na AI. Nie chodzi przy tym głównie o fizyczne roboty, które dziś wciąż bywają nieco gadżeciarskie. Dla średniej firmy największą wartość ma dziś robotyzacja procesów decyzyjnych – na przykład AI w planowaniu produkcji, która wychwytuje zależności dotąd znane tylko pracownikom z 20-letnim stażem.
Nie da się tego przyspieszyć dowolnie. Firmy, które przespały zmianę i chcą ją nadrobić „na jutro”, skracają zwykle etap analizy – a wtedy każdy kolejny etap jest już skażony błędem.
IT i OT to już jeden świat
Przez lata technologie przemysłowe (OT) – sterowniki, kontrolery, automatyka – rozwijały się osobno od IT. Dziś te światy się połączyły, a uzupełnieniem tej konwergencji jest IoT. Połączenie maszyn z ERP i platformą workflow daje dane w czasie rzeczywistym, ale oznacza też, że OT trzeba zabezpieczać i zarządzać nim tak samo jak IT.
Wiele incydentów cybernetycznych, jakie mają miejsce na świecie, miało swoje zarzewie po stronie OT. Infrastruktura IT była zabezpieczona i szczelna, natomiast oprogramowanie i komputery od strony OT były zupełnie otwarte na świat i to były furtki, przez które włamywano się nawet do bardzo dobrze zabezpieczonych środowisk IT. Paweł Stapf, Komputronik Biznes
I tu polski biznes znowu ma przewagę. Wielkie firmy budowały swoje środowiska latami, bez spójnej koncepcji, i dziś muszą wymieniać tysiące urządzeń, które dzielą dekady technologii. Polskie firmy zaczęły łączyć te światy później, więc mają nowocześniejszą bazę – podobnie jak polska bankowość, która kilkadziesiąt lat temu przeskoczyła kilka etapów rozwoju i dziś należy do najnowocześniejszych w Europie.

Nie trzeba kupować krowy, żeby napić się mleka
Czy każda firma powinna budować własny dział automatyzacji? Technologie są dziś tak złożone i tak mocno połączone, że budowanie własnych kompetencji oznacza rywalizację o ekspertów z firmami technologicznymi. I to nie tylko pieniędzmi – dobry inżynier woli projekty u wielu klientów niż lata w jednej technologii i jednej firmie. Rozsądniejsze jest powierzenie tego partnerowi na jasno określonych zasadach SLA.
Kiedyś każdy w bagażniku musiał mieć podstawowe części zamienne i wiedział, co to jest pasek klinowy. Dzisiaj oczekujemy od samochodu, żeby po prostu jeździł. I tak samo jest z technologią. Oczekujmy od firm takich jak Komputronik Biznes świętego spokoju, za który taka firma bierze odpowiedzialność, a przedsiębiorca zajmuje się swoim biznesem. Paweł Stapf, Komputronik Biznes
Obejrzyj i posłuchaj całej rozmowy
Powyższy artykuł to tylko wybór wątków. W pełnym odcinku znajdziesz m.in. rozmowę o tym, dlaczego małe firmy mogą szybciej testować nowe technologie, jak wygląda współpraca z partnerem w modelu end-to-end i dlaczego fizyczne roboty to dopiero kolejny etap dla średnich przedsiębiorstw.
Obserwuj kanał Komputronik dla Firm, aby nie przegapić kolejnych rozmów eksperckich.
Jak dobrać sprzęt Dell do potrzeb firmy
Desktopy, stacje robocze i lokalne AI